ემი ტაუბინი, 2025 წლის 23 ივნისი. ეს სტატია გამოქვეყნდა „ფილმ ქომენთ ლეთერის“ 2025 წლის 20 ივნისის გამოცემაში, ჩვენს უფასო ყოველკვირეულ საინფორმაციო ბიულეტენში, რომელიც მოიცავს ორიგინალურ კინოკრიტიკასა და წერილებს. გამოიწერეთ ბიულეტენი აქ. „ნატჩეზი“ (სუზანა ჰერბერტი, 2025) მიუხედავად იმისა, რომ „კინო“ აღარ ფიგურირებს მის სახელწოდებაში, ტრიბეკას ფესტივალი ნიუ-იორკული ელფერით შეზავებული „სანდენსია“. თავიდანვე, 11 სექტემბრის შემდეგ ქალაქის ქვედა ნაწილის გამოცოცხლების მიზნით შექმნილი ტრიბეკა, რობერტ დე ნიროს საყვარელი ქმნილება იყო, ისევე როგორც სანდენსი – რობერტ რედფორდის. ორივე მათგანი დიდ კინოვარსკვლავს წარმოადგენს ისეთ ეპოქაში, როდესაც ასეთ ცნობილ სახეებს მაყურებლის კინოთეატრებში მოზიდვა აღარ შეუძლიათ. ორივე თავს დამოუკიდებელ მსახიობად და რეჟისორად მოიხსენიებს, რომლებმაც ჰოლივუდის სტუდიებისგან ავტონომიის შენარჩუნების გზები იპოვეს. მათი ფესტივალები ფუნქციონირებს როგორც ვორქშოფები დამოუკიდებელი მედია-შემქმნელებისთვის და პლატფორმები დამწყები არტისტებისთვის. ტრიბეკას ფესტივალის ვებგვერდზე განცხადებაში ნათქვამია: „ფესტივალის პროგრამის ბირთვია ჩვენი ძირითადი სრულმეტრაჟიანი და მოკლემეტრაჟიანი ფილმების ნაკრები, რომელიც ხაზს უსვამს პოლიტიკურად, კულტურულად და სოციალურად აქტუალურ ფილმებს სხვადასხვა მთხრობელისგან“. ის, რომ კინორეჟისორებმა თავიანთი ნამუშევრები ეკრანზე უშუალოდ აღქმადზე უფრო ფართო გარემოებებში უნდა დააფუძნონ, დიდი მოთხოვნაა, თუმცა, სხვადასხვა ხარისხით, ეს ყველა ფილმისთვის მართალი იყო, რაც მე ვნახე. გამაოგნებელი იყო მსუბუქი რომანტიკული კომედიების არარსებობა, ისევე როგორც სოციალურ პრობლემებზე გადაღებული დოკუმენტური ფილმების სიმრავლე, რომელთაგან ზოგიერთი ცეკვისა და სიმღერის სურვილსაც კი გიჩენდა. რასიზმის გადაულახავი პრობლემის მძაფრი და კომპლექსური ასახვისთვის, სუზანა ჰერბერტის „ნატჩეზმა“ საუკეთესო დოკუმენტური ფილმის ჯილდო მოიპოვა. აღწერილი, როგორც „პატარა ლურჯი ლაქა წითელ ზღვაში“, ნატჩეზი არის მისისიპის პატარა ქალაქი, რომელიც ოდესღაც სამხრეთის ბამბის ერთ-ერთი დედაქალაქი იყო. მისი სიმდიდრე მომდინარეობდა მონების შრომისგან, ხოლო სამოქალაქო ომის შემდეგ – იურიდიულად თავისუფალი კაცებისა და ქალებისგან, რომლებიც იმავე მინდვრებში წვრილმანი გასამრჯელოსთვის მუშაობდნენ. როდესაც 1930-იანი წლების დიდმა დეპრესიამ და ბამბის მავნებლის, ბუგის შემოჭრამ გაანადგურა ბამბის ინდუსტრია, ქალებმა, რომლებიც პლანტაციების ეპოქაში აშენებულ ძველებურ სასახლეებში ცხოვრობდნენ, გადაწყვიტეს ეს სახლები კაპიტალად გამოეყენებინათ და ქალაქის ეკონომიკა ძველი სამხრეთის ნოსტალგიაზე დაფუძნებული სერვისებით გადაარჩინეს – საშინელი ისტორია ფართოკაბიანი კაბებითა და სასადილო ჩანგლებით გადაფარეს. ასე შეიქმნა ნატჩეზის ბაღის კლუბი, საზოგადოება, რომელიც ეძღვნება „ისტორიულ კონსერვაციას“ და ყოველ გაზაფხულზე აწყობს ყოველწლიურ „მომლოცველობას“, რა დროსაც ტურისტები – მათი უმეტესობა საშუალო ასაკის სამხრეთელები – ავსებენ ქალაქს, ხოლო სკარლეტ ო’ჰარას მსგავსად გამოწყობილი ქალბატონები მათ თავიანთ სასაცილოდ ზედმეტად მორთულ სახლებში მიესალმებიან და ისტორიის საკუთარ ვერსიას უზიარებენ. ჰერბერტისა და ოპერატორის, ნოა კოლიერის გამჭრიახი თვალების წყალობით, ჩვენ ვხედავთ, თუ როგორ გამოსჭვივის თვალთმაქცობა მათი პერსონაჟების სახეებიდან, ისევე როგორც ჯორდან პილის „გაიქეცი“ (2017) მსახიობების სახეებიდან. მაგრამ „ნატჩეზი“ არ არის საშინელებათა ფილმი. პირიქით, ის ასახავს ისტორიის ორ ვერსიას შორის დაპირისპირებას, რომლის ფსონიც ამერიკის დღევანდელობა და მისი შესაძლო მომავალია. ნატჩეზმა, რომელმაც 1870 წელს ქვეყნის ერთ-ერთი პირველი შავკანიანი მერი და 2016 წელს ღიად გეი მერი აირჩია, გარკვეული შეზღუდვები დაუწესა ბაღის კლუბს, ძირითადად შავკანიანი ბაპტისტი მღვდლის, ტრეისი „რევ“ კოლინზის სახით, რომელიც სთავაზობს ავტობუსის ტურს რეგიონის მოჩვენებებით სავსე წარსულის შეხსენებებში, მაგალითად, ეროვნული ისტორიული პარკის ტერიტორიაზე, სადაც ოდესღაც სამხრეთში სიდიდით მეორე შიდა მონათა ბაზრობა იყო. კოლინზის ამბავი ამერიკული რასიზმის შესახებ, მონობიდან რეკონსტრუქციამდე, ჯიმ ქროუდან სამოქალაქო უფლებებამდე, დინამიური და ლაკონურია – უბრალოდ ბრწყინვალე. ის ძირითადად უყურადღებოდ რჩება, ერთი შეხედვით უყურადღებო ახალგაზრდა ქალის აღსანიშნავი გამონაკლისის გარდა, რომელიც მღვდელს მადლობას უხდის და განიცდის გარდაქმნას, რაც, თუმცა დროებითია, გვტოვებს იმედს, რომ, სემ კუკის სიტყვებით, „ცვლილება მოვა“. ტრიბეკაზე ნანახ ორ სხვა ჭკვიან და ემოციურად ძლიერ დოკუმენტურ ფილმს ცენტრში შესანიშნავი მთხრობელები ჰყავდა. დანიელ ჯუნჯისა და სემ პოლარდის ფილმში „მე ასე დავიბადე“, არქიეპისკოპოსი კარლ ბინი, გარდაცვლილი მომღერალი და აქტივისტი, რომელმაც დააარსა Unity Fellowship Church (UFC) ლგბტქ+ ფერადკანიანი ადამიანებისთვის, მოგვითხრობს თავისი ცხოვრების ამბავს – ზოგჯერ საარქივო კადრებზე და საოცრად ექსპრესიულ როტოსკოპირებულ გამოსახულებებზე, ზოგჯერ კი პირდაპირ კამერისკენ მიმართული, მჯდომარე დიდ კომფორტულ სავარძელში, სადაც მან თავისი არაჩვეულებრივი ცხოვრების ბოლო ოთხი წელი გაატარა 2021 წელს გარდაცვალებამდე. ბინი, რომელსაც ბავშვობიდან ესმოდა, რომ გეი იყო, ოჯახური ძალადობას გადაურჩა და პირველი ნამდვილი სახლი ჰარლემის გოსპელ გუნდში იპოვა. 1977 წელს, Motown-მა გამოუშვა მისი ყველაზე დიდი ჰიტ-სინგლი, რომელმაც ფილმს სახელი მისცა და რომელიც გეი დისკო ჰიმნად იქცა. ამ დროისთვის მან უარყო შავი ეკლესიის ჰომოფობია და გოსპელიდან „მისიონერულ მუსიკაზე“ გადავიდა. ის ლოს-ანჯელესში ცხოვრობდა, როდესაც შიდსის კრიზისი დაიწყო. თავისი უზარმაზარი ენერგია აქტივიზმში მიმართა, მან მოაწყო უმცირესობათა შიდსის პროექტი და აღმოაჩინა, რომ თუ მღვდელი გახდებოდა, მას მეტი