მიუხედავად ეკონომიკური და პოლიტიკური შეფერხებებით შეზღუდული მდგომარეობისა, თურქული კინო საერთაშორისო ასპარეზზე საკუთარი პოზიციების გასამყარებლად ემზადება. ნიკ ვივარელი, საერთაშორისო კორესპონდენტი თურქული კინო, მიუხედავად ეკონომიკური და პოლიტიკური შეზღუდვებისა, წელს გლობალური გარღვევისთვის მზად არის. მისი საეტაპო ბერლინის 2026 წლის დელეგაცია – რომელიც სამი სრულმეტრაჟიანი ფილმის პრემიერას მოიცავს, რომელთაგან ორი „ოქროს დათვისთვის“ იბრძვის – კამპანიას იწყებს. წლების განმავლობაში, თურქეთის მთავრობა, რომელსაც ავტორიტარი პრეზიდენტი რეჯეფ თაიფ ერდოღანი ხელმძღვანელობს, კინორეჟისორების ხმებს ახშობს ცენზურის კანონებითა და სახელმწიფო დაფინანსების შეზღუდვებით იმ პროექტებზე, რომლებიც პოლიტიკურ ხაზს არ მისდევდნენ. ამას ემატება ისიც, რომ თურქული ლირის ღირებულება რეკორდულად დაბალ ნიშნულამდე ეცემა ინფლაციის ზრდის ფონზე, რაც თავის მხრივ გავლენას ახდენს ადგილობრივ წარმოების ხარჯებზე. მაგრამ თურქ რეჟისორებს, რომლებიც ხშირად საზღვარგარეთ აწარმოებენ საკუთარ ნამუშევრებს, „უამრავი ენერგია აქვთ; ისინი არასდროს ნებდებიან“, – ამბობს ანტალიის კინოფესტივალის ყოფილი არტისტული დირექტორი ბაშაკ ემრე, რომელიც ახლა სტამბოლის კინოფესტივალის განახლებულ კო-პროდუქციის პლატფორმას „შეხვედრები ხიდზე“ ხელმძღვანელობს. თურქეთის ბერლინის დელეგაციას სათავეში უდგას ორი საკონკურსო ნამუშევარი – „ყვითელი წერილები“ და „ხსნა“ (ფოტოზე), ორივე ცნობილი ავტორების მიერ შექმნილი, რომლებმაც დაფინანსების მოძიება ევროპასა და სხვაგან შეძლეს. რეჟისორებმა ნამდვილად არ მოერიდათ პოლიტიკური თემების გაშუქებას თავიანთ ფილმებში. ბერლინში დაბადებული ილკერ ჩატაკი ბერლინალეზე წარდგენილია ფილმით „ყვითელი წერილები“, რომელიც, მისი ბოლო ფილმისგან – ოსკარზე ნომინირებული, გერმანიაში გადაღებული „მასწავლებელთა ოთახი“ – განსხვავებით, მთლიანად თურქეთში არსებული პოლიტიკური რეპრესიების ფონზე ვითარდება, თუმცა ის გერმანიაში გადაიღეს. ფილმში თურქი მსახიობები ოზგუ ნამალი (დერია) და ტანსუ ბიჩერი (აზიზი) განასახიერებენ ხელოვან წყვილს, რომელთა ქორწინება ინგრევა მას შემდეგ, რაც ისინი პოლიტიკური შეხედულებების გამო სამსახურს კარგავენ, რაც ქვეყნის რეალობას ასახავს. ჩატაკი არ არის დარწმუნებული, გამოვა თუ არა „ყვითელი წერილები“ თურქეთის კინოთეატრებში. „ეს დიდი კითხვის ნიშანია“, – ამბობს ის. თუმცა რეჟისორი აღნიშნავს, რომ თუ კულტურის სამინისტრო მის ფილმს ცენზურას დაუწესებს, „ეს თავისთავად ყურადღებას მიიპყრობს“. ემინ ალპერი ამბობს, რომ „შავ სიაში“ მოხვდა და მთავრობის დაფინანსებაზე უარი ეთქვა ფილმისთვის „ხსნა“, მას შემდეგ რაც 2022 წელს გადაიღო დრამა „მწველი დღეები“, რომელიც ასახავდა ავტორიტარული პოპულიზმისა და მზარდი ჰომოფობიის ტალღას – და არა მხოლოდ მის ქვეყანაში. მისი უახლესი ნამუშევარი, რომელიც თურქეთის შორეულ მთის სოფელშია გადაღებული და იქ ვითარდება, მიწის დავაზეა ორიენტირებული, რომელიც თურქეთის ქურთული უმცირესობის უფლებებთან დაკავშირებულ კონფლიქტშია ფესვგადგმული. ეს პოტენციურად პოლიტიკურად მგრძნობიარე თემაა, მაგრამ ალპერი იმედოვნებს, რომ „ხსნა“, რომელსაც თურქეთში დისტრიბუციაც აქვს, ცენზორებს გაუძლებს. ის აღნიშნავს, რომ მთავრობასა და ქურთულ ამბოხებულ ჯგუფ PKK-ს შორის დაძაბულობა შემცირდა და „ამ ფრონტზე ატმოსფერო ცოტა უფრო მოდუნებულია“, – ამბობს ის. ასევე თურქულ სოფელში ვითარდება მეორე ფილმი, რეჟისორ ბანუ სივაჩის უფრო ინტიმური 2026 წლის ბერლინის ფორუმის ნამუშევარი „ისმინე ყვითელი“. დრამაში ახალგაზრდა ქალი, სახელად სუნა, ბრუნდება მშობლიურ სახლში სოფლად, „გვალვით გამოწვეული ბზარებით დასერილ“ ადგილას, რაც მას „ისეთივე მყიფეს ხდის, როგორც ადგილობრივ მოსახლეობას შორის ურთიერთობები“, – ნათქვამია სიუჟეტში. სივაჩიმ, რომლის დებიუტი „მტრედი“-თ ბერლინალეს Generation-ზე 2018 წელს შედგა, „ისმინე ყვითელი“ მთლიანად თურქეთში დააფინანსა. „ახალი თაობა მოდის და წარმოების ერთგვარი აფეთქებაა, სირთულეების მიუხედავად“, – ამბობს ალპერი. ჩატაკი ეთანხმება: „თურქეთში უზარმაზარი ნიჭია და შესანიშნავი ისტორიები იბადება, რაც ხშირად ხდება საზოგადოებებში, სადაც ბევრი დაძაბულობაა“. მართლაც, გამოჩენილი თურქი ავტორების დასრულებული ფილმების პერსპექტიული მოსავალი მალე გამოჩნდება ფესტივალებზე. მოელოდეთ იეშიმ უსტაოღლუს დიდი ხნის განმავლობაში მუშავებულ მეშვიდე სრულმეტრაჟიან ფილმს, „ნარჩენი“ – როუდ-მუვი პოეტესაზე, რომელიც ტოვებს სტამბოლის სახლს და ოჯახურ ფესვებს უბრუნდება – ასევე მის ახალ დოკუმენტურ ფილმს. უსტაოღლუ ცნობილი გახდა 1999 წლის ფილმით „მზისკენ მოგზაურობა“, რომელიც ბერლინში კონკურსში მონაწილეობდა. გურჯან ქელტექმა, რომელმაც 2024 წელს ლოკარნოში შთამბეჭდავად გამოჩნდა ატმოსფერული საშინელებათა ფილმით „ახალი ცისკარი ქრება“, დაასრულა „ურდო“, რომელიც COVID-ის ლოკდაუნის დროს გადაიღო. ფერიტ ქარაჰანმა, რომელიც 2021 წელს ბერლინში „ძმის მცველთან“ ერთად იყო, დაასრულა მონტაჟი ფილმისთვის „ჯინის ქორწილი“, რომელიც ოჯახის ბედს სამი თაობის განმავლობაში აანალიზებს. ამასობაში, თურქეთის კანის ფესტივალის მრავალწლიანი ფავორიტი ნური ბილგე ჯეილანი („ზამთრის ძილი“) წელს ისევ გადასაღებ მოედანზე დაბრუნდება მამა-შვილის დრამით (დეტალები გასაიდუმლოებულია). ქაან მუჟდეჩი, რომელმაც 2014 წელს ვენეციის კინოფესტივალზე ჟიურის გრან-პრი მოიპოვა ფილმით „სივასი“ და შემდგომ გადაიღო „იგუანა ტოკიო“ და სერიალი „ჰამლეტი“, დაბრუნდება ფილმით „ოცნების გოგონა“. ფილმი ახალგაზრდა ბოშა გოგონაზეა, რომელიც აღმოსავლეთ ანატოლიის პატარა ქალაქიდან გარბის, სადაც მას არ ელოდებიან. ხოლო ბერკუნ ოია, ჰიტული თურქული შოუების „ეთოსი“ და „ჯიჯი“ შემქმნელი, გადაიღებს მანამდე დაანონსებულ ფილმს „მერსი შარლოტა“, რომელშიც ჟულიეტ ბინოში მონაწილეობს, როგორც ფრანგი ქალი, რომელიც თურქ ბიჭს იშვილებს.