1970-იანი წლები იყო ხანმოკლე, არასტაბილური პერიოდი, როდესაც კინემატოგრაფისტებს არაჩვეულებრივი თავისუფლება მიეცათ, მაყურებელი კი მზად იყო, მათთან ერთად შესულიყო ღრმად არაკომფორტულ ტერიტორიებზე. სტუდიები აფინანსებდნენ პროექტებს, რომლებიც გატაცებით, მორალური გაურკვევლობითა და აშკარა პროვოკაციით იყო განპირობებული, ენდობოდნენ რეჟისორებს, რომ დაპირისპირებოდნენ აკრძალულ თემებს უსაფრთხოების რელსების გარეშე. ამ მიზეზით, ამ ათწლეულმა უამრავი კლასიკა წარმოშვა, მათ შორის რამდენიმე ფილმი, რომელიც ზედმეტად ბნელი ან ინტენსიურია იმისთვის, რომ დღეს გადაღებულიყო. დამამშვიდებელი გზავნილის შეთავაზების ნაცვლად, ამ სიაში მოცემულმა ფილმებმა აიძულეს მაყურებელი, შეგუებოდა შფოთვას, წინააღმდეგობას, აშკარა შინაარსს და დაუსრულებელ ფინალებს. ისინი პროვოკაციული და ტრანსგრესიული იყვნენ, რაც სრულყოფილად ასახავს ამ ათწლეულს, როდესაც, როგორც ჩანს, ყველაფერი შესაძლებელი იყო. "არაფერია ის, რაც ჩანს." "არ შეხედო ახლა" (Don’t Look Now) არის ფსიქოლოგიური საშინელებათა ფილმი, რომელიც მთლიანად მწუხარებასა და დეზორიენტაციაზეა აგებული. ჯული კრისტი და დონალდ საზერლენდი განასახიერებენ დაქორწინებულ წყვილს, რომლებიც ვენეციაში მიემგზავრებიან თავიანთი პატარა ქალიშვილის გარდაცვალების შემდეგ, ემოციური გამოჯანმრთელების იმედით. ამის ნაცვლად, ქალაქი ხდება მოგონებების, დამთხვევებისა და შიშის ლაბირინთი. რეჟისორი ნიკოლას როუგი, ინოვაციური მონტაჟის გამოყენებით, ანაწილებს დროსა და აღქმას, უარს ამბობს მკაფიოდ განასხვავოს ფსიქიკური გამოცდილება რეალობისგან. ფილმში ბევრია ისეთი ელემენტი, რაც დღევანდელი მასობრივი აუდიტორიისთვის ზედმეტი იქნებოდა: ძალადობის ასახვა, შოკისმომგვრელი ფინალი და ის რთული, საკამათო სექსუალური სცენა (თავისი დროისთვის უჩვეულოდ აშკარა). შესაძლოა, რაც ყველაზე მნიშვნელოვანია, ფილმი რადიკალურად ორაზროვანია. ის არ იძლევა მკაფიო პასუხებს ბედისწერაზე, ფსიქიკურ ფენომენებსა და დამთხვევებზე. ბევრი მაყურებელი უბრალოდ იმედგაცრუებული და უკმაყოფილო დარჩებოდა მისი მესამე აქტით (თუმცა ესეც დიდწილად განაპირობებს ფილმის კლასიკად ქცევას). "სიტყვებს მნიშვნელობა არ აქვს." "უკანასკნელი ტანგო პარიზში" (Last Tango in Paris) ერთ-ერთი ყველაზე საკამათო ფილმია, რომელიც მსხვილმა სტუდიამ გამოუშვა, მრავალი მიზეზის გამო. მხოლოდ სიუჟეტიც კი საკმაოდ გაბედული იყო იმ ეპოქისთვის, რადგან ის ორი უცნობის (მარლონ ბრანდო და მარია შნაიდერი) ურთიერთობაზე იყო ორიენტირებული, რომლებიც ცარიელ ბინაში ხვდებიან და თანხმდებიან, რომ მათი ურთიერთქმედება პიროვნული იდენტობისგან მოწყვეტილი იქნება. მათ დინამიკაში შედის ასაკობრივი და ემოციური ძალაუფლების მკაფიო დისბალანსი. აქ სექსუალობა გადაჯაჭვულია დომინაციასთან, გაუცხოებასთან და ფსიქოლოგიურ ტანჯვასთან. ეს გამონაკლისად რთული როლებია შესასრულებლად, თუმცა ბრანდონი, კერძოდ, ბრწყინვალეა. ამის თქმით, სიუჟეტის ტონი ინტენსიური და კონფრონტაციულია, სექსუალური შინაარსი კი გასაოცრად აშკარა. რამდენიმე ქვეყანამ გაჭრა გარკვეული სცენები გამოსვლისას. ფილმს წარმოების გამოც აკრავს კამათის ღრუბელი. კერძოდ, შნაიდერმა თქვა, რომ ერთ-ერთ სამარცხვინო სცენის გადაღებისას თავს მანიპულირებულად და დამცირებულად გრძნობდა და რომ ძირითადი დეტალები მასთან წინასწარ სრულად არ იყო განხილული. "მე განვიკურნე, ნამდვილად." სტენლი კუბრიკი სპეციალიზირებული იყო პროვოკაციულ შედევრებში, და "მექანიკური ფორთოხალი" (A Clockwork Orange) მისი ყველაზე გამომწვევი ნამუშევარია. დისტოპიურ, ახლო მომავალში ვითარდება, ის მიჰყვება ძალადობრივ ახალგაზრდას (მალკოლმ მაკდაუელი), რომელიც ექვემდებარება ექსპერიმენტულ სარეაბილიტაციო პროგრამას, შექმნილს კრიმინალური ქცევის აღმოსაფხვრელად. ის არის თანამგრძნობი ანტიგმირი, ქარიზმატული და მჭევრმეტყველი. მისი მეშვეობით, ფილმი ეხება მორალისა და თავისუფალი ნების ირგვლივ არსებულ რთულ კითხვებს. სამეცნიერო ფანტასტიკის მიღმა, "მექანიკური ფორთოხალი" არის სოციალური კონტროლის პირქუში სატირა. მისი სტილიზებული ძალადობა გამოშვებისთანავე დიდი დებატების საგანი გახდა და დღესაც დაპირისპირების წყაროდ რჩება. კრიტიკოსები მას დაადანაშაულებდნენ სასტიკი ქმედებების, მათ შორის სექსუალური ძალადობის, ესთეტიზაციაში ან სენსაციური ფორმით წარმოჩენაში. ზოგიერთმა ფილმი მიმბაძველი დანაშაულების ინსპირაციად მიიჩნია. თავად კუბრიკმა ის წლების განმავლობაში ამოიღო ტირაჟიდან გაერთიანებულ სამეფოში მუქარისა და საზოგადოებრივი აღშფოთების შემდეგ. დღეს რომ გადაღებულიყო, სტუდია სავარაუდოდ შეასუსტებდა ფილმის ბნელ ტონს. "ეს ჩემი სახლია!" დასტინ ჰოფმანი ერთ-ერთ ყველაზე ძლიერ შესრულებას გვთავაზობს რეჟისორ სემ პეკინპას ამ მოკლე, მძიმე კლასიკაში, უხეში კინოს ოსტატისგან. ის თამაშობს ამერიკელ მათემატიკოსს, რომელიც მეუღლესთან (სუზან ჯორჯი) ერთად გადადის სოფლის ინგლისში, სადაც მზარდი ადგილობრივი მტრობის მონაწილე ხდება. ეს სიტუაცია იწვევს ცივილიზებულობის ნელ ეროზიას, სადაც წყენა და რეპრესიები საბოლოოდ ფეთქდება ძალადობისა და მამაკაცურობის შემაშფოთებელ გამოკვლევაში. ბევრი მაყურებელი ახლა ფილმის პერსპექტივას მორალურად არაკომფორტულად მიიჩნევს. აქ პეკინპა ძალადობას წარმოაჩენს როგორც შემზარავს, ასევე გარყვნილი კათარზისის მომტანს. ის უარს ამბობს მკაფიოდ დაუჭიროს მხარი ან დაგმოს მისი ცენტრალური ქმედებები, სანაცვლოდ აიძულებს მაყურებელს, გაუმკლავდეს არაკომფორტულ კითხვებს. თუმცა, ყველაზე საკამათო მაინც ცენტრალური გაუპატიურების სცენაა. მისი გადაღების და მონტაჟის მეთოდმა გამოსვლისთანავე აღშფოთება გამოიწვია, ზოგიერთმა ფილმი სადისტურად და ვოაიერისტულად მიიჩნია. "მე მელაპარაკები?" "ტაქსის მძღოლის" (Taxi Driver) დიდი ნაწილი წარმოუდგენლად აქტუალური რჩება ჩვენი ამჟამინდელი კულტურული მომენტისთვის, ამიტომ გარკვეულწილად ირონიულია, რომ ეს ფილმი დღეს რომ გამოსულიყო, ალბათ დიდ აღშფოთებას გამოიწვევდა. ის კინოს გაუცხოების ერთ-ერთი ყველაზე შემაშფოთებელი პორტრეტია. მისი გულში, რობერტ დე ნირო წარმოუდგენელია ტრევისის როლში...