ბობ დილანი: თითქმის დაკარგული შედევრი და ცენზურის წინააღმდეგ ბრძოლა

მინესოტადან ნიუ-იორკის გრინვიჩ ვილიჯამდე გრძელი გზაა. მხოლოდ 1940-იანი წლების Gibson J-50 გიტარითა და რამდენიმე სიმღერით შეიარაღებული ბობ დილანი 1961 წელს დიდ ვაშლში (ნიუ-იორკი) გაემგზავრა იმ იმედით, რომ მისი მუსიკა მოისმინებოდა. 1963 წლისთვის დილანი უკვე მთელი სოფლის (ვილიჯის) განხილვის საგანი გახდა, მისი ყველაზე ცნობილი სიმღერის, „Blowin' in the Wind“-ის წყალობით. ეს სიმღერა, რომელიც მის გარშემო არსებული ომისა და რასიზმის გავლენებს ასახავდა, მისი სოციალური კომენტარების ნიჭის ერთგვარი მანიშნებელი იყო. წლების განმავლობაში დილანი აგრძელებდა ტექსტების წერას, რომლებიც კითხვის ნიშნის ქვეშ აყენებდა ხელისუფლებასა და სტატუს-კვოს. მიუხედავად იმისა, რომ მისი მიდგომა ყოველთვის არ იყო ღიად კრიტიკული, ის ყოველთვის არ იყო მისასალმებელი ინდუსტრიაში, რომელიც მგრძნობიარე ომისშემდგომ პერიოდში ოპტიმიზმის წარმოჩენას ესწრაფვოდა. იქნება ეს „Masters of War“-ის ანტიმილიტარიზმით თუ „God on Our Side“-ის თითქმის მკრეხელური ტონით, კამათი მას ყოველთვის თან სდევდა. კარიერის ადრეულ ეტაპზეც კი, ერთმა სიმღერამ იწინასწარმეტყველა დილანის მომავალი შეტაკებები ცენზურასთან — და ეს ყველაფერი გაერთიანებულ სამეფოში მოხდა. 1960-იან წლებში BBC-ს მკაცრი მიდგომა ჰქონდა იმასთან დაკავშირებით, თუ რა შეიძლებოდა და რა არა რადიოში გაჟღერებულიყო. არც კულტურის გიგანდები იყვნენ დაზღვეულნი. The Beatles ცნობილად სერიოზულ პრობლემებში აღმოჩნდნენ ერთი სტრიქონის, „A Day in the Life“-ის გამო, რამაც გამოიწვია BBC-ის აღმასრულებელი დირექტორის პირადი წერილი მათ ლეიბლთან, EMI-სთან. თუმცა, ამჯერად შემსრულებელი დილანი იყო. კამათს არაფერი ჰქონდა საერთო ნარკოტიკულ მინიშნებებთან ან ფარულ მნიშვნელობებთან. საკმაოდ უცნაურია, მაგრამ თავიდან ეს მისი სიმღერაც კი არ იყო. დილანის 1962 წლის სადებიუტო ალბომში „Bob Dylan“, მომღერალმა გამოუშვა „Baby, Let Me Follow You Down“-ის ქავერ ვერსია, ბლუზ-ფოლკ სასიყვარულო სიმღერა, რომელიც 1950-იანი წლების ბლუზ მუსიკოსის, ერიკ ფონ შმიდტის ადაპტაციით გახდა პოპულარული. ტრადიციული ბლუზის რეპერტუარის უმეტესობის მსგავსად, სიმღერა უკვე საკმაოდ დაშორებული იყო თავდაპირველ ფესვებს. ის პირველად ჩაიწერა 1935 წელს, როგორც „Don't Tear My Clothes“ „State Street Boys“-ის მიერ, შემდეგ კი ადაპტირებული იქნა „Let Your Linen Hang Low“-ად როზეტა ჰოვარდის მიერ და „Mama Let Me Lay It On You“-ად ბლაინდ ბოი ფულერის მიერ. ფონ შმიდტის ვერსიამ საბოლოოდ უფრო ფართო აღიარება მოიპოვა და დილანის სადებიუტო ალბომში მოხვდა — ვალდებულება, რომელსაც დილანი ღიად აღიარებს ტრეკის დასაწყისში: „ეს პირველად რიკ ფონ შმიდტისგან მოვისმინე. ის კემბრიჯში ცხოვრობს. / რიკი ბლუზ გიტარისტია. მას ერთ დღეს შევხვდი / ჰარვარდის უნივერსიტეტის მწვანე მინდვრებზე.“ ტექსტობრივად, „Baby, Let Me Follow You Down“ მარტივი და გულწრფელია, შორს იმ სოციალური პროვოკაციებისგან, რითაც დილანი იყო ცნობილი. მიუხედავად ამისა, BBC-მ პრობლემად ერთი, მცირე დეტალი მიიჩნია: დილანი ოთხჯერ იმეორებს სიტყვას „godalmighty“ (ყოვლისშემძლე). უფლის ხსენება, თუნდაც არარელიგიურ კონტექსტში გამოყენებისას, მაუწყებლის წესების დარღვევად ჩაითვალა, რომელიც ღვთის სახელის ამაოდ ხსენებას კრძალავდა. მსგავსი ინციდენტი მოხდა 1953 წელს დონ კორნელის სიმღერასთან „Hold My Hand“ დაკავშირებით. მიუხედავად იმისა, რომ სიმღერის ერთადერთი სკანდალური ნაწილი ნეტარი კოცნის იდეა იყო, BBC არც ისე ადვილად შეეგუა ისეთ ფრაზებს, როგორიცაა „ცათა სასუფეველი“. BBC არ იყო ერთადერთი მაუწყებელი, რომელსაც დილანთან კონფლიქტი მოუვიდა. 1963 წელს, „Baby, Let Me Follow You Down“-ის გამოშვებიდან ერთი წლის შემდეგ, მომღერალს შეექმნა პრობლემები შეერთებულ შტატებში CBS-თან. გარკვეული პოპულარობის მოპოვების შემდეგ, დილანი მიიწვიეს „ედ სალივანის შოუში“ გამოსასვლელად. თავდაპირველად, მომღერალს სურდა შეესრულებინა „Talkin' John Birch Paranoid Blues“ მისი მეორე ალბომიდან, „The Freewheelin' Bob Dylan“. რეალურ, საკამათო ჯონ ბირჩის საზოგადოებაზე დაფუძნებული ეს სიმღერა მიზნად ისახავდა მწვავე ანტი-კომუნისტური დღის წესრიგის კრიტიკას, რითაც როგორც ჯგუფი, ასევე საზოგადოება იყვნენ შეპყრობილნი. თუმცა, CBS-ის აღმასრულებელმა დირექტორებმა დილანს სიმღერის შეცვლა ან მისი ტექსტის შეცვლა მოსთხოვეს. კომპრომისზე წასვლის ნაცვლად, მან თავაზიანად თქვა უარი შოუში მონაწილეობაზე. მიუხედავად იმისა, რომ 1962 წელს დილანი პროფესიონალურად შევიდა ფოლკ სცენაზე, მხოლოდ 1965 წელს გამოიწვია მან გულშემატკივრებში ნამდვილი აღელვება. იმ წელს მან ფართო ყურადღება მიიპყრო, როდესაც ნიუპორტის ფოლკ ფესტივალზე აკუსტიკური იმიჯი როკ-ენ-როლის სეტზე შეცვალა. ფოლკიდან Fender-ზე გადასვლა ბევრის მიერ განიხილებოდა — ხუმრობის გარეშე — როგორც მკრეხელობა. დილანმა ამ გამოსვლის გამო დიდი კრიტიკა დაიმსახურა. კრიტიკოსებმა მას მოღალატე უწოდეს და დაადანაშაულეს იმ კომერციალიზაციაზე დათანხმებაში, რომელიც იმ დროს როკ მუსიკას იპყრობდა. მიუხედავად ამისა, დილანმა არ დაიხია უკან და განაგრძო ელექტრო ჟღერადობის ძიება. 1978 წელს დილანმა „Baby, Let Me Follow You Down“ გადაამუშავა ელექტრო შესრულებად „The Last Waltz“-ისთვის. მარტინ სკორსეზეს რეჟისორობით გადაღებული ეს საკონცერტო დოკუმენტური ფილმი იყო „The Band“-ის გამოსამშვიდობებელი შოუ, სადაც დილანი ერთ-ერთი სტუმარი შემსრულებელი იყო. ნაზი ფოლკ ვერსიისგან განსხვავებით, დილანის განახლებულ შესრულებაში იყო გუგუნა სოლოები, მძლავრი გიტარის რიფები და მომღერლის ხრინწიანი, ხმამაღალი ვოკალი — რასაც აუდიტორიამ დიდი ენთუზიაზმით შემოკრა ტაში დასასრულს.