ის პირობები, რომლებმაც კინოს ბოლო ოქროს ხანა შვეს — სისხლიანი კონფლიქტები საზღვარგარეთ, კორუფცია პოლიტიკაში... — კვლავ აქტუალურია და მზად არის, წარმოშვას იკონოკლასტი კინორეჟისორების ახალი თაობა. ავტორი: პოლ ფიშერი 1970-იანი წლები ამერიკული კინოს ოქროს ხანა იყო. კინომოყვარულთა უმრავლესობისთვის ცნობილია ზოგადად მიღებული ნარატივი იმის შესახებ, თუ როგორ განვითარდა მოვლენები იმ ათწლეულში: ახალგაზრდა კინორეჟისორების თაობა, რომელთა სახელებიც ლეგენდად იქცა — სტივენ სპილბერგი, ჯორჯ ლუკასი, ფრენსის კოპოლა, უილიამ ფრიდკინი, მარტინ სკორსეზე, მაიკ ნიკოლსი, ბრაიან დე პალმა, ტერენს მალიკი — გამოჩნდა სცენაზე, მათ გადაასწრეს ძველ, მოძველებულ სტუდიურ სისტემას. მათ გამოიგონეს ბლოკბასტერი, გადაიღეს ფილმები, რომლებიც უფრო ძალადობრივი და სექსუალური იყო, ვიდრე ნებისმიერი მეინსტრიმული ფილმი მანამდე, და ზოგადად, „გარეკეს“, მათი ეგო კონტროლს აღარ ექვემდებარებოდა, სანამ თვითკმაყოფილების მთელმა სერიამ, რომელთაგან ყველაზე სამარცხვინო იყო მაიკლ ჩიმინოს „ზეცის კარიბჭე“ და ფრენსის კოპოლას „აპოკალიფსი ახლა“, სტუდიის ხელმძღვანელებს კონტროლის აღდგენისკენ არ უბიძგა. ამ ნარატივში ისინი არიან „სექსისა და ნარკოტიკების“ თაობა, ნიჭიერი გიჟების ჯგუფი, რომლებმაც თავშესაფარი ხელში ჩაიგდეს. 2000-იანი წლების დასაწყისში კინოსკოლაში ვსწავლობდი და ამ რეჟისორებით ვიყავი შეპყრობილი, რომლებმაც შექმნეს ფილმები, რომლებიც ყველას ძალიან გვიყვარდა: „ნათლია“, „ეგზორცისტი“, „ვარსკვლავური ომები“, „ყბები“, „ტაქსის მძღოლი“, „კურსდამთავრებული“, „უკაცრიელი მიწები“. თუმცა, მაშინაც კი, პოპულარული შეხედულება — გიჟების მიერ თავშესაფრის ხელში ჩაგდების ამბავი — არ მომწონდა. ეს კულტურულ ისტორიას ჰგავდა, როგორც მას სტუდიის ხელმძღვანელებს სურდათ დაწერილიყო: კინორეჟისორებმა შეიძლება შექმნან დიდი ფილმები, მაგრამ ისინი შეშლილი ადამიანები არიან. მათ ჩვენ, პასუხისმგებელი მოზარდები, სჭირდებათ ხელმძღვანელობისთვის. როდესაც ამ ათწლეულის შესახებ ვსწავლობდი, უფრო ჭეშმარიტი, უფრო საინტერესო ამბავი გამოვლინდა. ეს დაიწყო 1967 წელს, როდესაც ახალგაზრდა, წარმატებული სცენარისტი, ფრენსის კოპოლა, შეხვდა მასზე კიდევ უფრო ახალგაზრდა კინოსკოლის კურსდამთავრებულს, ჯორჯ ლუკასს. მათ და მათმა თანატოლებმა დაკარგეს რწმენა კორპორაციული კაპიტალიზმის მიმართ. მათ ირგვლივ სამყარო უიმედო ჩანდა: ამერიკა ჩაფლული იყო სისხლიან საგარეო ომებში, კორუფცია თეთრ სახლში, მეინსტრიმული გართობა დაღლილი და განმეორებადი, კონტროლდებოდა კონგლომერატების მიერ, რომლებიც ყოველდღიურად უფრო დიდი და უსახური ხდებოდნენ. კოპოლა და ლუკასი, მრავალი თვალსაზრისით, სულიერი მოძმეები იყვნენ. მათ სურდათ დიდი ფილმების შექმნა, მაგრამ ასევე სურდათ ამ ფილმების კონტროლი და მათგან მოგების მიღება. მათ არ სურდათ სტუდიის ხელმძღვანელების დახმარება. ერთი წლის განმავლობაში, მათ იქირავეს საწყობი სან-ფრანცისკოში და დატოვეს ჰოლივუდი, რათა დაეწყოთ კინორეჟისორთა ჰიპური კოლექტივი; იმავე პერიოდში, ისინი შეხვდნენ და დაუმეგობრდნენ კიდევ ერთ ახალგაზრდას, სტივენ სპილბერგს, რომელსაც ასევე სწყუროდა შემოქმედებითი თავისუფლება, მაგრამ მას სტუდიების ფარგლებში სურდა. მათ სისტემას შეებრძოლნენ — და გაიმარჯვეს. ზედიზედ, მათ შექმნეს უდიდესი ჰიტები: კოპოლამ „ნათლიათი“, სპილბერგმა „ყბებით“, ლუკასმა „ვარსკვლავური ომებით“, სპილბერგმა ისევ „უცხოპლანეტელი E.T.-ით“. 1980-იანი წლების დასაწყისისთვის, როგორც კოპოლას, ისე ლუკასს საკუთარი სტუდიები ჰქონდათ. სპილბერგი იმდენად წარმატებული იყო, რომ სტუდიები ყველაფერს დაამტკიცებდნენ, რაც მას სურდა. მათ ბევრმა თანატოლმა მიბაძა. შემდეგ სტუდიის ხელმძღვანელების ახალი თაობა მოვიდა. არა იმისთვის, რომ ურჩ შემოქმედებით ბავშვებზე წესრიგი აღედგინათ, არამედ მათი წარმატების ხელში ჩასაგდებად. მათი მეთოდების კოპირებისთვის და მათ ისევ თანამშრომლებად გადაქცევისთვის. ეს არის 1970-იანი წლების ამერიკული კინოს ისტორია, რომელსაც ვყვები ჩემს წიგნში „ჰოლივუდის უკანასკნელი მეფეები“. მის დასაწერად ასობით ადამიანი გამოვკითხე, თავად კინორეჟისორებიდან დაწყებული, გადამღები ჯგუფის წევრებით, ოჯახის წევრებითა და სტუდიის თანამშრომლებით დამთავრებული. დავუბრუნდი ორიგინალურ თანამედროვე წყაროებს. მე ყურადღება გავამახვილე ამ ადამიანების ყოველდღიურ ძალისხმევაზე შემოქმედებითი ავტონომიის მისაღწევად. ვეცადე მომეყოლა ისე, როგორც მოხდა. ისე, როგორც ამას განიცდიდნენ ადამიანები, რომლებმაც ეს იცხოვრეს. ჰოლივუდში ახლაც არიან კინორეჟისორები, რომლებიც იმავე პირობებში მუშაობენ — სისხლიანი კონფლიქტები საზღვარგარეთ, კორუფცია პოლიტიკაში, მონოლითური მეინსტრიმული გართობა — და მსგავსი თავისუფლებისკენ ისწრაფვიან. გასულ წელს, შონ ბეიკერმა, დამოუკიდებელმა კინორეჟისორმა, რომელმაც ოთხი ფილმი გადაიღო თავის მეინსტრიმულ გარღვევამდე და ხშირად თავად იღებს და ამონტაჟებს საკუთარ ნამუშევრებს, ოთხი ოსკარი მოიპოვა ფილმისთვის „ანორა“, მათ შორის საუკეთესო ფილმისა და საუკეთესო რეჟისორის ნომინაციებში, რითაც გაუთანაბრდა უოლტ დისნეის, როგორც ერთ წელიწადში ყველაზე მეტი ოსკარის მფლობელ ერთ ადამიანს. წელს, რაიან კუგლერის „ცოდვილებმა“ მიიღო ისტორიაში ყველაზე მეტი ოსკარის ნომინაცია ნებისმიერ ფილმთან შედარებით, და ეს არის ფილმი, რომელიც ოცდახუთ წელიწადში უბრუნდება მის პირად მფლობელობას — გარიგება, რომელიც არცთუ იშვიათია და არც ისე განსხვავდება იმ გარიგებებისგან, რომლებიც ფრენსის კოპოლამ მოლაპარაკებით მოიპოვა საკუთარი ნამუშევრების ზოგიერთი ნაწილის მფლობელობის შესანარჩუნებლად, თუმცა მას აკრიტიკებენ ჰოლივუდის ზოგიერთი ინსაიდერები, რომლებსაც ურჩევნიათ გარკვეულ რეჟისორებს ეს არ შეეძლოთ. ამ სტრიქონების წერისას, მსახიობი კრისტენ სტიუარტი თავის პირველ აღიარებულ სარეჟისორო ფილმს აპიარებს ინდუსტრიის „კაპიტალისტურ ჯოჯოხეთად“ გამოცხადებით, საიდანაც კინორეჟისორებმა საკუთარი ფილმების „მოპარვა“ უნდა დაიწყონ. ჯეიმს კამერონი, ჯორჯ ლუკასის მსგავსად ათწლეულების წინ, თავად აფინანსებს თავის ტექნოლოგიურად ინოვაციური ბლოკბასტერების ფრენჩაიზს, და ჯანდაბას ვინც ეუბნება, რომ სხვას უნდა აკეთებდეს. ისინი, და ასობით სხვა