ელის ლავჯოის მიერ, 2025 წლის 24 ნოემბერი. ეს სტატია გამოქვეყნდა „The Film Comment Letter“-ის, ჩვენი თავისუფალი ყოველკვირეული საინფორმაციო ბიულეტენის, 2025 წლის 21 ნოემბრის გამოცემაში, რომელიც კინოკრიტიკასა და წერას ეძღვნება. ბიულეტენის მისაღებად დარეგისტრირდით აქ. ფოტო: ჯულია გუენი. მოწოდებულია L’Abominable-ის მიერ. როდესაც რობერტ ალტმანმა გადაწყვიტა ფილმი „სამრეცხაო“ (The Laundromat, 1985) პარიზის გარეთ მდებარე Éclair-ის კინოსტუდიებში გადაეღო, მას უკვე საკმაოდ მოჰბეზრებული ჰქონდა ჰოლივუდი. ამერიკელი პროდიუსერებით იმედგაცრუებული („ყველაფერი კომერციაზეა დაფუძნებული,“ უთხრა მან „The New York Times“-ს), ის გაემგზავრა იმ ადგილას, სადაც ჟან რენუარმა გადაიღო „დიდი ილუზია“ (Grand Illusion, 1937) და ლუის ბუნუელმა დადგა „სურვილის ბუნდოვანი ობიექტი“ (That Obscure Object of Desire, 1977) — ადგილას, რომელიც დიდი ხანია კინოს სამყაროს ცენტრად ითვლებოდა. რენუარისა და ბუნუელის გარდა, Éclair-ში ფილმები გადაიღეს რენე კლერმა და კოსტა-გავრასმა, ხოლო სტუდიის ადრეულ დღეებში ანიმატორი ემილ კოლი თანამშრომელი იყო. მაგრამ Épinay-sur-Seine-ში მდებარე Éclair-ის მდინარისპირა კამპუსი მხოლოდ ფილმების წარმოებას არ სჯერდებოდა. ის ასევე ამზადებდა კამერებს და ამუშავებდა და ბეჭდავდა ფილმებს თავის ლაბორატორიებში, სადაც 35მმ ფირის დამუშავება საფრანგეთში ყველგან ყველაზე მეტად ხდებოდა, მათ შორის ისეთი კადრებისაც, რომლებიც კომპანიის სტუდიების გარეთ იყო გადაღებული. Éclair-მა დაამზადა ჯიმ ჯარმუშისა და აკი კაურისმაკის ფრანგული სადისტრიბუციო ასლები. როდესაც ათასწლეულის მიჯნაზე ციფრულმა მედიამ ფილმის ბედი შეცვალა, Éclair-ის ბედიც თავდაყირა დადგა. 1907 წელს დაარსებული ლაბორატორიები 2015 წელს დაიხურა. იმავე წელს კომპანიამ გაკოტრება გამოაცხადა. მაგრამ თუ დღეს ქარხნის ჭიშკარში გაივლით, Éclair-ის ლურჯ-ყვითელი ელვისებური ლოგოს გვერდით, მშენებლობის ხმას გაიგონებთ. შედით თქვენს მარცხენა მხარეს მდებარე შენობაში, რომელსაც Éclair „წარმოებას“ უწოდებდა, და ნახავთ საპროექციო ოთახს, რომელიც მზადების პროცესშია, უკან კი ძვირფასი ყუთის მსგავსი საპროექციო ჯიხური იქნება. გადადით შემდეგ ოთახში, სადაც სულ რამდენიმე წლის წინ კამერის ნეგატივები მასიურ მანქანებში მუშავდებოდა, და ნახავთ, რომ მასში 20-ჯერ უფრო პატარა, მაგრამ მაინც იგივე დანიშნულების ფირის დამმუშავებელი მოწყობილობები მონტაჟდება. როდესაც მომავალ წელს ჭიშკარი გაიხსნება, ეს იქნება ხელოვანების მიერ მართული კინოლაბორატორიის L’Abominable-ის ახალი სახლი: „ნავირ არგო“, რაც ხაზს უსვამს გემს, რომელიც იასონის ოქროს საწმისის ნაცვლად ვერცხლისკენაა მიმართული (ფრანგული „argent“ - ვერცხლი, ლითონი, რომელიც ფილმს სინათლის მიმართ მგრძნობიარეს ხდის). საპროექციო ოთახისა და ლაბორატორიის გარდა, „ნავირ არგო“ მოიცავს სივრცეს ასლების არქივირებისთვის, მოწყობილობების შესაკეთებლად და ადამიანებისთვის ფილმების გადაღების, დამუშავებისა და პროექტირების სასწავლებლად. კინოს წარსულის ნანგრევებზე აშენებული, ეს არის თამამი განცხადება, რომ ამ მედიუმს მომავალი აქვს. არც ისე დიდი ხნის წინ, Éclair-ის მსგავსი ადგილები მთელ მსოფლიოში იყო. არსებობდა ფირის მწარმოებლები, როგორიცაა Kodak ამერიკაში, Fuji იაპონიაში, Agfa და ORWO გერმანიაში. ასევე იყო კამერების მწარმოებლები, როგორიცაა Arri და ლაბორატორიები, როგორიცაა DuArt — ქარხნები, რომლებიც უხილავად იდგნენ იმის უკან, რასაც ჩვენ კინო „ინდუსტრიას“ ვუწოდებთ, თავისი ვარსკვლავებით, გადაღებებით, ბაზრებითა და პრემიერებით. Éclair იყო გიგანტი ამ ინდუსტრიულ სისტემაში და იშვიათობა იმით, რომ ამდენ რამეს აკეთებდა. ფილმები, ლაბორატორიები, კამერები — ყველა მათგანი აქ იყო, ამა თუ იმ დროს. L’Abominable, რომელიც 1996 წელს დაარსდა, მრავალი წლის განმავლობაში ამ სისტემის პერიფერიაზე ოპერირებდა. გრენობლის MTK ლაბორატორიისა და ლეგენდარული ინსტიტუტების, როგორიცაა ლონდონის კინომწარმოებელთა კოოპერატივი, მსგავსად, მას მარტივი კრედო აქვს: ფოტოქიმიური ფილმის პოტენციალი ძლიერია და შორს არის ამოწურვისგან, ამიტომ მედიუმის ინსტრუმენტები და პროცესები ხელმისაწვდომი უნდა იყოს ყველასთვის, ვისაც მათი გამოყენება სურს. ლაბორატორია იღებს ნებისმიერ მსურველს, ნებისმიერი პროექტით, თუკი ეს პროექტი ფირზეა გადაღებული. ასობით ნამუშევრიდან, რომელიც იქ შეიქმნა, აღსანიშნავია ფრედერიკ დევოს ხელით შეღებილი, ხელით დამუშავებული ნამუშევრები, მათ შორის მისი K სერია (2001–2008); კამილო რესტრეპოს მოკლემეტრაჟიანი ფილმები და მისი სადებიუტო სრულმეტრაჟიანი „Los conductos“ (2020); და ნოა ტეიხნერის ოპტიკურად ნაბეჭდი ნაპოვნი კადრების ესეი „ნავიგატორები“ (Navigators, 2022). L’Abominable ძირითადად მუშაობს 16მმ ფირზე, და არა 35მმ-ზე, რომელსაც კომერციული ლაბორატორიების უმეტესობა ამუშავებს. ის გაურბის მოგებაზე ორიენტირებულ მიდგომას, როგორიც Éclair-ს ჰქონდა (თუმცა ალტმანი მას ჰოლივუდის სიხარბისგან თავშესაფრად აღიქვამდა, ფრანგულმა სტუდიამ სახელი პოპულარულ, განმეორებად ფორმულებზე აიგო). და სხვა ხელოვანების მიერ მართული კინოლაბორატორიების მსგავსად, ის ასევე ერთგულია ფოტოქიმიური პროცესების გამოყენებისა და სწავლების, ისევე როგორც, აუცილებლობით, მანქანების მოვლისა და შეკეთების, რომელთაგან ბევრი აღარ იწარმოება; მისი ხელოვანები ასევე არიან ტექნიკოსები და „ბრიკოლერები“. ციფრულზე გადასვლა, შესაბამისად, მწარე მოულოდნელი საჩუქარი იყო L’Abominable-ისთვის. ჯორჯ ლუკასმა HD ვიდეო გამოიყენა 1999 წლის „ვარსკვლავური ომები: ეპიზოდი I – ფარული საფრთხე“-ში, და ათი წლის შემდეგ, სრულად ციფრული „ავატარი“ გამოვიდა. 2012 წლისთვის, Kodak, მსოფლიოში უდიდესი ფირის მწარმოებელი, გაკოტრდა. რადგანაც ფილმის პერსპექტივები გაქრობას იწყებდა, ასევე გაქრა კამერების, პროცესორების და პროექტორების მწარმოებელი ქარხნების პერსპექტივები. საწარმოო ხაზები გაჩერდა, მანქანები გადააგდეს, და კომპანიები დაიხურა ან სცადეს თავიანთი ბიზნეს მოდელების ადაპტირება ციფრულ რეალობასთან. ჩემთან ამ ზაფხულს საუბრისას, L’Abominable-ის თანადამფუძნებელმა ნიკოლა რეიმ (Soviets Plus Electrici