ავტორი: ნიკ ვივარელი, საერთაშორისო კორესპონდენტი ირანელი დისიდენტი კინორეჟისორი მაჰნაზ მოჰამადი, რომელიც საერთაშორისო ასპარეზზე ცნობილია ისეთი ნამუშევრებით, როგორებიცაა „ქალები ჩრდილების გარეშე“, „მოგზაურობის ჟურნალი“ და „შვილი-დედა“, ბერლინალეზე ჩავიდა თავისი ახალი ფილმით „როია“. ფილმი მოგვითხრობს ქალზე, რომელიც, ისევე როგორც თავად რეჟისორი, თეირანის ევინის ციხეში იმყოფებოდა პოლიტპატიმრებისა და ინტელექტუალებისთვის განკუთვნილ განყოფილებაში. ფილმი, რომელიც „პანორამა“ სექციაშია წარმოდგენილი, მოგვითხრობს მასწავლებელ როიაზე, რომელსაც თურქი მსახიობი მელისა სოზენი („ზამთრის ძილი“) განასახიერებს. როია მარტოობაში იმყოფება და აიძულებენ, ან სატელევიზიო აღიარება გააკეთოს, ან სამკვადრატული მეტრის საკანში დარჩეს სამუდამოდ. მოჰამადიმ „Variety“-სთან ისაუბრა იმ ჯოჯოხეთის დიდ ეკრანზე გადმოტანის შესახებ, რომელიც მან ციხეში ყოფნისას გამოიარა. **ჯაფარ პანაჰის მსგავსად, თქვენც იყავით ირანში დაპატიმრებული. ამ გამოცდილებიდან გამომდინარეობს ეს ფილმი?** დიახ. ევინის ციხე დიდი ციხეა, რომლის შიგნით კიდევ ერთი ციხეა. მას „მეორე A“ ჰქვია. ამ ციხეში იმდენი ჩემი მეგობარი დავკარგე. მას ისლამური რევოლუციური გვარდიის კორპუსი (IRGC) მართავს. ის ციხე, რომელზეც ყველა ლაპარაკობს ჯაფარის ფილმის „ეს უბრალოდ უბედური შემთხვევა იყო“ შემდეგ, ის ციხე არ არის. ეს ადგილი სრულიად განსხვავებულია. იმდენი ჩემი მეგობარი დავკარგე, რომლებმაც თავი მოიკლეს ამ ციხეში ყოფნის შემდეგ, იმის გამო, თუ როგორ გაწამებენ, როცა გამოდიხარ. რადგან ისინი გაიძულებენ, საკუთარი თავის წინააღმდეგ აღიარება გააკეთო. ეს ნიშნავს, რომ პოლიტიკურად თავს იკლავ. ამის შემდეგ ბევრი ადამიანი ნამდვილად კლავს თავს. **ფილმი „როია“ ნაწილობრივ ფარულად გადაიღეს ირანში. როგორ მოხდა ეს?** ფილმის უმეტესი ნაწილი ირანში, მიწისქვეშა პირობებში გადავიღეთ. მაგრამ მე არ მინდა ამაზე ღიად საუბარი, რადგან ძალიან ბევრი ჩემი კოლეგა აკეთებს ამას და არ მინდა ხელისუფლებას ვუთხრა, როგორ ვაკეთებთ ამას, რადგან მათ შეუძლიათ მათი დაპატიმრება. თუმცა, ამ ფილმის ნაწილი ნამდვილად ვერ გადაიღებოდა ირანის ფარგლებს გარეთ. მეორე ნაწილი კი საქართველოში გადავიღეთ. **მელისა სოზენის, თურქი მსახიობის, მთავარ როლში აყვანის შესახებ მომიყევით.** ციხიდან გათავისუფლების შემდეგ, ორი წლის განმავლობაში ვერსად ვერ წავედი. უბრალოდ სახლში ვიჯექი. ერთმა ჩემმა კოლეგამ მითხრა, რომ მეყურებინა ფილმისთვის „ზამთრის ძილი“. როცა მარტო, სახლში ვუყურებდი, მახსოვს ის მომენტი, როცა მელისა, რომელიც დაჩაგრულ ცოლს თამაშობს, უბრალოდ სიბრაზით იფეთქებდა. მის თვალებში ჩავიხედე და ვიფიქრე: „ღმერთო ჩემო! ჩვენ ერთსა და იმავე მდგომარეობაში ვართ!“ მერე სულ დამავიწყდა, მაგრამ როდესაც ამ ფილმის გადაღება დავიწყე, ეს მომენტი ისევ გამახსენდა. ჩემს თურქ რეჟისორ მეგობარს ვკითხე და მან მითხრა: „დაურეკე!“ ზუსტად ასე მოხდა ყველაფერი. **ფილმის დასაწყისში არის სეგმენტი, სადაც ციხეს პერსონაჟის თვალით ვხედავთ, მაგრამ მას თავად ვერ ვხედავთ. მომიყევით ამ მძლავრ ესთეტიკურ არჩევანზე.** ციხეში მარტოხელა საკანი რთული ასახსნელია. კამერა არის, მაგრამ ის მათ [ირანის ხელისუფლებას] ეკუთვნის. ამიტომ ვფიქრობდი: „თქვენ გონების ლოგიკას უნდა მიჰყვეთ. ფილმის [ვიზუალური] სტრუქტურა სიზმრის სტრუქტურას ჰგავს. სიზმარში არასდროს გაქვთ ახსნა. ისტორია უნდა მოყვეთ გადაადგილების, სიჩუმის და წყვეტის მეშვეობით.“ „როიას“ წერა პანდემიის დროს დავიწყე. ამ იზოლაციის დროს ჩემი სხეული ციხეს დაუბრუნდა. და ვფიქრობდი: „როგორ შემიძლია გავიარო მეხსიერება და შიში და ვიპოვო იმ ჰალუცინაციის ფენები, რომელიც განვიცადე?“ ასე რომ, „როიას“ თვალსაზრისი რეალურად ჩემი სხეული იყო. ეს რთული არჩევანი იყო. ჩემს პროდიუსერს ჰქონდა გარკვეული ეჭვები. მაგრამ იცით, რეალობა ის არის, რომ ციხეში არაფერი მინახავს. ამიტომ ციხის ბევრ ნაწილს ვერ ვაჩვენებდი. და როცა ვეცემოდი და ვცდილობდი რაღაცებს ჩავჭიდებოდი, ვიღაც თავში მირტყამდა, ამიტომ მათ ვერ ვხედავდი. ამ ნარატივის ერთგული უნდა ვყოფილიყავი. ამიტომაც გავაკეთეთ ასე. ეს ინტერვიუ სიცხადისთვის შემოკლდა და დარედაქტირდა.