Paramount-ის მიერ Warner Bros.-ის შეძენა: როგორ გადაურჩა ჰოლივუდის ხელოვნება ცენზურას

Paramount-ის მიერ Warner Bros.-ის შეძენა ცუდია, მაგრამ კარგი ხელოვნება დაუმარცხებელია. პოპ-კულტურის ლანდშაფტში მდგომარეობა გაუარესდა. თვეების განმავლობაში შეშფოთების შემდეგ იმის თაობაზე, თუ რას მოიმოქმედებდა Netflix-ი თავისი კინოთეატრებისადმი ანტაგონიზმით Warner Bros.-თან მიმართებაში, სტრიმინგ პლატფორმამ განაცხადი უკან გაიტანა და ახლა „Paramount“ მისი დიდი ხნის მეტოქის შეძენისთვის ემზადება. მიუხედავად იმისა, რომ უკეთესი იქნებოდა, Warner-ის მართვა სხვა სტუდიას გადაეღო, რომელსაც მდუმარე ეპოქიდან მოყოლებული ფესვები და კინემატოგრაფიული გამოცდილების მინიმალური აღიარება მაინც აქვს, „Paramount“-ის ამჟამინდელი აღმასრულებელი დირექტორი დევიდ ელისონი საკმაოდ ღიად საუბრობდა თავის გეგმებზე, შექმნას ისეთი მასალა, რომელიც ამჟამინდელ ადმინისტრაციას მოეწონება. თუ ამ მოვლენათა განვითარებაში იმედის ნაპერწკალი არსებობს, ის ჰოლივუდის ადრეულ დღეებში უნდა ვეძებოთ. 1922 წელს ადოლფ ზუკორი, რომელიც მართავდა სტუდია „Famous Players-Lasky“-ს და ახლახან შეიძინა მცირე კონკურენტი „Paramount“, შეხვდა ჰოლივუდის სხვა ხელმძღვანელებს უზნეო კინოკონტენტის წინააღმდეგ საზოგადოების მზარდი აღშფოთების განსახილველად. მთავრობის ჩარევის თავიდან ასაცილებლად და საკუთარი მოგების დასაცავად, ზუკორმა და სხვა სტუდიის ხელმძღვანელებმა ჩამოაყალიბეს „Motion Picture Producers and Distributors of America“ (MPPA). მათ ჯგუფის ხელმძღვანელად უილ ჰეისი დანიშნეს, ფოსტის ყოფილი გენერალური მდივანი და პრეზიდენტ უორენ გ. ჰარდინგის მეგობარი, რომელიც ჰოლივუდის იმიჯის გაუმჯობესებაში უნდა დახმარებოდა. ამას მოჰყვა კინოში მასობრივი ცენზურის ათწლეული. თუმცა, ამასთან ერთად, განვითარდა წინააღმდეგობრივი და კრეატიული სულიც, რის შედეგადაც შეიქმნა ჰოლივუდის ისტორიაში საუკეთესო ფილმები. MPDAA-ს ჩამოყალიბებიდან ხუთი წლის შემდეგ, ორგანიზაციამ შეთანხმდა მითითებების ჩამონათვალზე, „არ შეიძლება“ და „ფრთხილად იყავით“ წესების კრებულზე, რომელთა მიზანიც კინემატოგრაფისტებისთვის საზოგადოებრივი შემოწმების თავიდან აცილება იყო. პირველი მოიცავდა აკრძალვებს უხამსობაზე ან სიშიშვლეზე, ისევე როგორც „რასათა აღრევაზე“ (სხვადასხვა რასის ადამიანებს შორის რომანტიკული ურთიერთობები) და სასულიერო პირების დაცინვაზე. ეს უკანასკნელი მოიცავდა ამერიკის დროშისა და რელიგიური ცერემონიების გამოყენებიდან დაწყებული სეიფების გახსნის ან სამართალდამცავების გამოსახვას. სტუდიის ხელმძღვანელები, რა თქმა უნდა, მოუწოდებდნენ თავიანთ კინემატოგრაფისტებს ამ წესების დაცვას... მანამ, სანამ ისინი მოგებას ხელს არ შეუშლიდნენ. მაგრამ თუ საზოგადოებას სურდა ენახა მოძალადე განგსტერები, რომლებიც თავიანთ მტრებს ხოცავდნენ, Warner Bros. არ აპირებდა დერილ ფ. ზანუკისთვის ეთქვა, არ გადაეღო ფილმი „საზოგადოების მტერი“. ისინი უბრალოდ იმედოვნებდნენ, რომ სხვა სტუდიის ხელმძღვანელები უფრო ერთგულად დაიცავდნენ წესებს და მათ, რა თქმა უნდა, არ შეეშინდებოდათ ჰეისისგან რაიმე საყვედურის მიღება. მიუხედავად 30-იანი წლების დასაწყისში ფილმების „საზოგადოების მტერი“, „ნაიარევი სახე“ და „პატარა ცეზარი“ დიდი შემოსავლებისა, რელიგიურმა და საზოგადოებრივმა ჯგუფებმა მეტი ყურადღება მოითხოვეს, რის გამოც MPDAA-მ კოდექსში ცვლილებები შეიტანა და 1934 წელს „კინემატოგრაფიული უფლებამოსილება“ (Motion Picture Authority – MPA) შექმნა. ამ მომენტიდან არცერთი კინოთეატრი – რომლებიც იმ დროს სტუდიების საკუთრებაში იყო – არ გაუშვებდა ფილმს MPA-ს სერტიფიცირების გარეშე. MPA-სთვის რეალური შედეგების დამატება დაემთხვა ადამიანის აღზევებას, რომელსაც სურდა მათი გამოყენება – ჯოზეფ ბრინი. ყველა კინოსცენარი ბრინის ოფისში გადიოდა და სტუდიის ხელმძღვანელებიდან დაწყებული რეჟისორებითა და მსახიობებით დამთავრებული ყველა წუწუნებდა ბრინის წინააღმდეგ ბრძოლებზე, რათა თავიანთი ფილმები გადაეღოთ. და რა სახის ფილმებს უშვებდა ჰოლივუდი ცენზურის გაზრდილი რეჟიმის ამ ორ ათწლეულში? მხოლოდ ოდესმე შექმნილ საუკეთესო ფილმებს შორის ზოგიერთს. მიუხედავად იმისა, რომ ზოგიერთი ნამდვილად აფასებდა მის მნიშვნელობას, 1941 წელს კინომაყურებელთა უმეტესობა ფილმ „მოქალაქე კეინის“ ყურების შემდეგ კინოთეატრებიდან არ გამოსულა იმ ფიქრით, რომ მათ უბრალოდ ოდესმე შექმნილი ერთ-ერთი უდიდესი ფილმი ნახეს. ზოგიერთმა კი საერთოდ ვერ ნახა იგი, რადგან დისტრიბუტორებს ნელსონ როკფელერისა და უილიამ რენდოლფ ჰერსტის შურისძიების ეშინოდათ; ეს უკანასკნელი იყო ორსონ უელსის პერსონაჟის, ჩარლზ ფოსტერ კეინის, შთამაგონებელი. და მაინც, შიდა და გარე ზეწოლის მიუხედავად, „მოქალაქე კეინი“ კინოთეატრებში გამოვიდა, როგორც მდიდართა ძალაუფლების წინააღმდეგ მიმართული გაბრაზებული პოლემიკა და როგორც განსაცვიფრებელი ტექნიკური მიღწევა. იმავე წელს, მაყურებელს შეეძლო ენახა ჰამფრი ბოგარტი სემ სპეიდის როლში, რომელიც მწუხარე ქალებს ეტრფოდა, უჩიოდა არაკომპეტენტურ პოლიციას და უზომო რაოდენობით ალკოჰოლს სვამდა ფილმში „მალტის შევარდენი“. მწერალსა და რეჟისორს ჯონ ჰიუსტონს, რომელიც დაშიელ ჰემეტის „ჰარდ-ბოილდ“ რომანს ადაპტირებდა, ბრინთან უწევდა ბრძოლა სპეიდის სექსუალური აქტივობებისა და მძიმე სასმელის გამო – მან წააგო ბრძოლა პირველთან დაკავშირებით, მაგრამ მოიგო უფლება, შეენარჩუნებინა ბევრი რამ ამ უკანასკნელიდან. მაგრამ ამ დათმობების მიუხედავად, ჰიუსტონმა ეკრანზე მოიტანა განწყობილი, პირქუში ნამუშევარი, ყოველგვარი ხელისუფლების პატივისცემის გარეშე. ზოგიერთმა შესაძლოა წინა წლის „მისი გოგონა პარასკევი“ უბრალო „სქრიუბოლ“ კომედიად მიიჩნიოს, რეჟისორ ჰოვარდ ჰოუკსის სწრაფი ტემპის წყალობით, რომლითაც კერი გრანტი და როზალინდ რასელი ერთმანეთს რეპორტიორებისა და ყოფილი საყვარლების, უოლტერ ბერნსისა და ჰილდი ჯონსონის როლებში, მოკლე ფრაზებს ესვრიან. მაგრამ მათი ურთიერთობის დინამიკის უკან დგას შემაშფოთებელი ამბავი ანარქისტებზე, დაღუპულ პოლიციელებზე და საზიზღარ რეპორტიორებზე. აქ ისევე ბევრი ცუდი რეპუტაცია და შესანიშნავი კინემატოგრაფიაა, როგორც იმ ეპოქის სხვა დიდებულ ნამუშევრებში. და ეს არც კი ეხება უფრო მძიმე ნუარებს.