„თვალის დახამხამებაში“: ფილმი, რომელიც თემებს ამბავს ამჯობინებს

ფილმი „თვალის დახამხამებაში“ არის ის, რაც ხდება, როცა ფილმი თავის თემებს სიუჟეტისა და პერსონაჟების ხარჯზე წინა პლანზე აყენებს. ფილმი ათასწლეულებს მოიცავს, რადგანაც ის „ძალიან მნიშვნელოვანი აზრის“კენ მიიწევს და ეფექტური ამბის თხრობის ყველა ასპექტი მეორეხარისხოვანია. მთავარი იდეა – რაც გასაკვირი არ იქნება მათთვის, ვინც პაულო კოელიოს 1988 წლის რომანი „ალქიმიკოსი“ წაიკითხა, ტერენს მალიკის „სიცოცხლის ხე“ უყვარდა, ან 2012 წლის „ღრუბლის ატლასის“ თრეილერზე იტირა – არის ის, რომ ყველაფერი ერთმანეთთანაა დაკავშირებული. ყველაფერი, გარდა მაყურებლისა და ფილმის პერსონაჟების კავშირისა. წამყვან მსახიობებს, რაშიდა ჯონსსა და ქეით მაკკინონს, აკლიათ დრამატული და ემოციური ინტენსივობა, რათა სიღრმის სასიცოცხლოდ აუცილებელი ფენები შემატონ თხლად დაწერილ პერსონაჟებს, რომლებიც ადამიანური გამოცდილების სილამაზის მატარებლებად გვევლინებიან, არა სიკვდილის მიუხედავად, არამედ მის გამო. „თვალის დახამხამებაში“ რეჟისორი ენდრიუ სტენტონია, რომლის იდეებიც ჩვენს ყურადღებას ნამდვილად იმსახურებს, თუკი ისინი კომპიუტერული გრაფიკის მეშვეობითაა გადმოცემული. სტენტონს, რომლის წვლილი კინოში WALL-E-ის რეჟისორობასა და „სათამაშოების ისტორიის“ სერიის დიდი ნაწილის დაწერაში გამოიხატება, ცოცხალი მოქმედების ფილმი 2012 წლის „ჯონ კარტერის“ მსგავსი ცუნამის დონის ჩავარდნის შემდეგ არ გადაუღია. რატომ აიღო მან თავის თავზე ქოლბი დეის ფილოსოფიურად მძიმე სცენარის ადაპტაცია, რომელიც 2016 წლის „შავ სიაში“ მოხვდა, ვინ იცის. მაგრამ რაც არ უნდა ნიშნავდეს ეს სცენარი სტენტონისთვის, ის ვერ ახერხებს მის გადმოცემას ჩვენთვის. ამიტომაც, ჩვენ გვრჩება ცარიელი სიღრმე, სადაც ნამდვილი სიღრმე უნდა იყოს, და ბანალურობა, სადაც მოწიწება უნდა იყოს. „თვალის დახამხამებაში“ კიდევ უფრო ტრაგიკულს ხდის ის, თუ რამდენად კეთილგანზრახულია იგი. მაგრამ, ამ მხრივ, გალ გადოტის COVID-ის პერიოდის ჯონ ლენონის „Imagine“-ის შესრულებაც ასეთი იყო. და ყველამ ვიცით, რა შედეგი მოჰყვა მას. ნებისმიერი ფილმი, რომელიც დიდი აფეთქების მრავალმეასე ვერსიით იწყება, რასაც სილვია პლათის ციტატა მოსდევს, ალბათ, არ იქნება სიცილის მომგვრელი. მაგრამ სტენტონი იქ მიდის – სანამ 45 000 წლის წინ, ნეანდერტალელთა ოჯახთან დაგვსვამს, რომლებიც განიცდიან პრიმიტიულ მოთხოვნილებებსა და ემოციებს, რომლებიც დროთა განმავლობაში განმეორდება. ეს მოიცავს გამრავლების პრიმიტიულ მოთხოვნილებასაც, და როდესაც თორნი (ხორხე ვარგასი) და მისი ქალი თანამგზავრი ჰერა (თანაია ბიტი) მომავალი გამოქვაბულის ბავშვის შექმნას იწყებენ, სტენტონი მრავალი ე.წ. „match cut“-იდან პირველს იყენებს, რათა გადმოგვცეს ჩვენი კაცობრიობის გრძელი რკალი. ეს გვართმევს 2025 წელში, ანთროპოლოგ კლერ რობერტსონის (ჯონსი) ცივ, სასტიკ საწოლში, რომელიც უარს ეუბნება საქმროს კანდიდატ გრეგს (დევიდ დიგსი, რომელიც ძალიან ბუნებრივ შესრულებას გვთავაზობს) თავისი ხორციელი კომპანიის სიამოვნებაზე. იქიდან 2417 წელში გადავდივართ, სადაც ხანგრძლივობის გაძლიერებული პილოტი, ქოქლი (მაკკინონი) თავის ერთადერთ თანამგზავრს, ხელოვნური ინტელექტის სისტემას, ROSCOE-ს (რონა რისი) ესაუბრება. ისინი 200 წელია ასრულებენ მისიას, რომ ადამიანის ემბრიონები შორეულ პლანეტა კეპლერ-16ბ-ზე მიიტანონ, რათა გადაარჩინონ ჩვენი მომაკვდავი სახეობა. სტენტონი საკუთარ თავს 94 წუთს აძლევს, რომ ადამიანური გამოცდილების 45 000 წლის შესახებ თავისი ეპიკური თეორიები განავითაროს, და ამის მისაღწევად მისი მთავარი იარაღი „match cuts“ არის, რომელიც სამ ისტორიას აკავშირებს. როდესაც კლერის დედას კიბოს დიაგნოზს უსვამენ, მსგავსი სიცოცხლისთვის საშიში მომენტები სხვა ორ ისტორიაშიც ხდება. როდესაც თორნი ახალ ტომს უერთდება, კლერისა და ქოქლისთვის ახალი ოჯახები უბრალოდ ერთი მონტაჟის მოშორებით არიან. როგორც რიტორიკული საშუალება, ეს გამართლებული და ჭკვიანურია, მაგრამ ის მხოლოდ სალონურ ხრიკად იქცევა, როცა სტენტონი ემოციურად ვერ ახერხებს ჩვენს იქ მიყვანას. ის სიმბოლიზმსაც კი ამატებს მუხის რკოს სახით – „პატარა რკოსგან დიდი მუხები იზრდება“, ხომ იცით – რომელიც ნეანდერტალელთა ეპოქიდან სამყაროს დასასრულამდე პოულობს თავის გზას. ამ ტრიპტიქის არცერთ ისტორიას დიდი დრამატული წონა არ აქვს, რადგან პერსონაჟები ჩვენთვის არაფერს ნიშნავენ. ჯონსი ძლივს დამაჯერებელია როგორც ანთროპოლოგი, და მისი ურთიერთობა დიგსის გრეგთან იმდენად ზოგადია, რომ სიუჟეტი მხოლოდ მათ ისტორიას რომ ეხებოდეს, იფიქრებდით, რომ ჰალმარკის ფილმს უყურებდით, რომელიც კოქტეილის ხელსახოცის უკანა მხარეს დაიწერა. მაკკინონი – რომელიც ყოველთვის ისე გამოიყურება, თითქოს იმპროვიზებული ხუმრობით კადრის გაფუჭებას აპირებს – ქოქლის როლზე არასწორადაა შერჩეული. „Saturday Night Live“-ის ვეტერანს არ შეუძლია გადმოსცეს თავისი ამოცანის ეპიკური მარტოობა, არც მისი მისიის სერიოზულობა. მაგრამ მისი მისია მაინც ზომიერად საინტერესოა, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც ინფექცია იწყებს მცენარეების განადგურებას, რომლებიც მის კოსმოსურ ხომალდს ჟანგბადით ამარაგებენ, რაც იმას ნიშნავს, რომ შესაძლოა ვინმემ თავი გაწიროს კეპლერ-16ბ-ზე უსაფრთხო ჩამოსვლის უზრუნველსაყოფად. „თვალის დახამხამებაში“ ყველაზე კეთილგანწყობით შეიძლება შეფასდეს, როგორც დახვეწილი და გულწრფელი ესეის ფილმი, რომლის მშვენიერი თეზისი ადამიანურ გამოცდილებაში ჩადგმული მუდმივობების შესახებ, გადმოცემულია სენტიმენტალურად, ზედაპირულად და, შესაბამისად, დაუმაჯერებლად. თომას ნიუმანის მშვიდი, დაჟინებული მუსიკაც კი ვერ ახერხებს ცრემლის მოგვრას. მაგრამ თუ სტენტონი კიდევ ერთ ცოცხალი მოქმედების ფილმზე წაიბორძიკებდა, მან ეს მაინც ამბიციური და კეთილგანწყობილი პროექტით გააკეთა, და არა IP ქარხნის მიერ შექმნილი კიდევ ერთი ცარიელი სანახაობით, როგორც „ჯონ კარტერი“. უბრალოდ ირონიულია, რომ რეჟისორი, რომლის ანიმაციური ფილმებიც ასე ეფექტურად გადმოსცემენ უნივერსალურ ადამიანურ ემოციებს, ...